Είμαι μάνα. Και νιώθω ότι το να μεγαλώνεις παιδιά στην Ελλάδα σήμερα, είναι σχεδόν άθλος. Διαβάζοντας τα στατιστικά των φετινών φορολογικών δηλώσεων, το στομάχι μου σφίχτηκε: το 80,9% των νοικοκυριών δεν δηλώνει παιδιά. Όχι απαραίτητα επειδή είναι άτεκνοι – αλλά γιατί δεν έχουν πια ανήλικα προστατευόμενα τέκνα. Δηλαδή, η οικογένεια με παιδιά γίνεται μειοψηφία.
Από 6,7 εκατομμύρια δηλώσεις, μόνο 1,28 εκατομμύρια αφορούν οικογένειες με παιδιά. Και οι περισσότερες απ’ αυτές έχουν μόνο ένα. Οι οικογένειες με ένα παιδί ξεπερνούν κατά 80.000 εκείνες με δύο. Οι τρίτεκνες είναι μόλις 8,4%, και οι πολύτεκνες – σαν αυτές που βλέπαμε κάποτε στις γειτονιές – λιγότερες από 23.000 σε όλη τη χώρα.
Γιατί; Γιατί απλά δεν βγαίνουμε.
Το λένε και οι αριθμοί: οι οικογένειες με δύο παιδιά έχουν τα υψηλότερα εισοδήματα και πληρώνουν και τους περισσότερους φόρους. Η απόκτηση δεύτερου παιδιού σημαίνει να ανήκεις στους “πάνω από τον μέσο όρο”. Δηλαδή, σε μια χώρα με χαμηλούς μισθούς, ακριβό ενοίκιο και ελάχιστη στήριξη για τις μητέρες, το να μεγαλώνεις δύο παιδιά είναι πολυτέλεια.
Και για όσες τολμούν να γίνουν πολύτεκνες, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη. Πολλές δεν εργάζονται καν, όχι γιατί δεν θέλουν, αλλά γιατί δεν μπορούν – κάποιος πρέπει να μεγαλώσει τα παιδιά. Και το κράτος; Ανύπαρκτο. Τα επιδόματα δεν φτάνουν, οι υποδομές είναι ελλιπείς, και το κοινωνικό βλέμμα πολλές φορές μοιάζει με κατηγορία, όχι με στήριξη.
Μου λένε: “Μα είναι και θέμα επιλογής”. Σύμφωνοι. Αλλά είναι επιλογή όταν δεν έχεις άλλη; Όταν κάθε λογαριασμός είναι δίλημμα και κάθε απόφαση για ένα παιδί έρχεται με το άγχος του αν “θα τα καταφέρουμε”;
Και μετά ακούς για το “παράδοξο της ευημερίας” – ότι όσο ζούμε καλύτερα, τόσο λιγότερα παιδιά κάνουμε. Συγγνώμη, αλλά εγώ δεν βλέπω τόση ευημερία γύρω μου. Βλέπω νέους να φεύγουν, ζευγάρια που αναβάλλουν το πρώτο παιδί μέχρι… πότε; Και άλλους τόσους που δεν τολμούν καν να το σκεφτούν.
Οι φορολογικές δηλώσεις του 2024 δεν είναι απλά νούμερα. Είναι το καθρέφτισμα μιας κοινωνίας που γερνάει, που φοβάται, που δεν υποστηρίζει το πιο θεμελιώδες κύτταρό της: την οικογένεια.
———————
Honey, I Shrunk the Family
As the 2024 tax returns roll in, one Greek mother reflects: where did the big Greek family go?
I’m a mother. And raising children in Greece today feels like an uphill battle. When I read the latest tax return data, my stomach sank: 80.9% of Greek households declared no children. Not necessarily childless — but no minor dependents. Families with kids have become the exception.
Out of 6.7 million tax filings, only 1.28 million involved households with children. And most of those families have just one. Families with one child now outnumber two-child families by 80,000. Only 8.4% have three children, and truly large families? Just 22,542 in the entire country.
Why? Because simply put: we can’t afford it.
The numbers prove it. Two-child families earn the most — and pay the most in taxes. Having a second child means belonging to an income group above average. But in a country where wages remain among the lowest in the EU, rents skyrocket, and support for mothers is minimal, raising even one child is a luxury.
And for those who become large families? Life is even tougher. Many mothers don’t work — not because they don’t want to, but because someone has to raise the kids. And the state? Nearly absent. Allowances fall short, infrastructure is lacking, and society too often judges instead of supporting.
People tell me: “But isn’t it a personal choice?” Sure. But is it really a choice when there are no options? When every bill is a crisis, and the idea of having a child comes with the looming fear of “Can we even manage?”
Then you hear about the so-called “prosperity paradox” — the theory that the richer we get, the fewer kids we have. I’m sorry, but I don’t see much prosperity around me. I see young couples delaying having children indefinitely, others fleeing abroad, and many more simply too scared to try.
The 2024 tax data isn’t just statistics. It’s a mirror held up to a society that is aging, anxious, and increasingly unable — or unwilling — to support its most essential foundation: the family.
