Από την πρώτη φορά που είδα την ταινία Falling Down, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα ένιωθα τόσο οικεία με έναν χαρακτήρα που δημιουργήθηκε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες, σε μια Αμερική που φάνταζε πολύ μακριά από τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Κι όμως, όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο μοιάζει η ιστορία του Ουίλιαμ Φόστερ με αυτή πολλών ανθρώπων που βλέπω καθημερινά γύρω μου — κι ενίοτε μέσα μου.
Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις έναν χαρακτήρα που έκανε «όλα σωστά» – ήταν συνεπής, υπεύθυνος, παραγωγικός, νομοταγής – και παρ’ όλα αυτά να τον πετά το ίδιο το σύστημα έξω από το «παιχνίδι», χωρίς προειδοποίηση. Αυτή η πρόταση του Μάικλ Ντάγκλας, ότι «κέρδισαν τον πόλεμο» και δεν ξέρουν πού πήγε αυτό το κέρδος, μοιάζει σήμερα πιο διαχρονική από ποτέ. Κι αν μιλούσε για τον Ψυχρό Πόλεμο, σήμερα θα μπορούσαμε να μιλάμε για την κρίση, τα μνημόνια, την πανδημία, τις ανατιμήσεις, την επισφάλεια.
Πόσοι νέοι στην Ελλάδα του 2025 – μορφωμένοι, φιλότιμοι, ειλικρινείς – βρίσκονται με πτυχία στο χέρι, να παλεύουν για έναν μισθό που δεν καλύπτει ούτε το νοίκι; Πόσοι προσπαθούν να «φτάσουν στο πάρτι γενεθλίων», μεταφορικά και κυριολεκτικά, και βρίσκονται αποκλεισμένοι σε ένα μποτιλιάρισμα ζωής, σε ένα σύστημα που δεν καταλαβαίνει την ανάγκη τους για αξιοπρέπεια;
Ο Ουίλιαμ Φόστερ είναι, κατά κάποιον τρόπο, ο σύγχρονος άνθρωπος που έμαθε να παίζει με τους κανόνες και δεν αντέχει την αποκάλυψη ότι οι κανόνες άλλαξαν ερήμην του. Αυτός ο εσωτερικός βρασμός που οδηγεί σε έκρηξη, δεν είναι απλώς μια ατομική κρίση – είναι ένα συλλογικό συναίσθημα. Είναι αυτό που βλέπεις στα πρόσωπα των ανθρώπων στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Είναι η απελπισία πίσω από ένα «δε βαριέσαι» ή ένα ειρωνικό σχόλιο στο Twitter. Είναι η κούραση που δεν λέγεται δυνατά, γιατί μοιάζει με γκρίνια – κι όλοι πρέπει να δείχνουν δυνατοί.
Η ταινία Falling Down δεν είναι μόνο μια σπουδή στον ψυχισμό ενός ανθρώπου που καταρρέει. Είναι μια τοιχογραφία μιας κοινωνίας που δεν επιτρέπει την πτώση χωρίς τιμωρία. Και ταυτόχρονα, είναι μια ωμή αλήθεια: σε ένα σύστημα που θεοποιεί την ατομική επιτυχία και στιγματίζει την αποτυχία, όποιος «μένει πίσω» δεν έχει πού να στραφεί – ούτε καν στον ίδιο του τον εαυτό.
Ως νέος άνθρωπος στην Ελλάδα του σήμερα, δεν μπορώ παρά να δω στον Φόστερ τις προειδοποιήσεις για το τι μας περιμένει, αν δεν ξαναδούμε τις προτεραιότητές μας. Αν δεν δώσουμε χώρο στη συλλογική ενσυναίσθηση, στην κοινωνική συνοχή, αν δεν αναθεωρήσουμε τι σημαίνει «επιτυχία» και τι σημαίνει «αποτυχία». Γιατί πολύ φοβάμαι ότι μια μέρα κι εμείς θα αναρωτηθούμε: «Τι πήγε λάθος; Κάναμε όλα σωστά». Και η απάντηση δεν θα είναι απλή.
Η Ξεχωριστή μέρα δεν είναι ταινία του ’93. Είναι το σήμερα – και ίσως, δυστυχώς, και το αύριο.
——————————-
From the first time I saw Falling Down, I could not have imagined that I would feel so familiar with a character created more than three decades ago, in an America that seemed so far removed from today’s Greek reality. And yet, the more the years pass, the more William Foster’s story resembles that of many of the people I see around me – and sometimes within me – every day.
It is shocking to see a character who did “everything right” – was consistent, responsible, productive, law-abiding – and yet to see him thrown out of the “game” by the system itself, without warning. That Michael Douglas sentence, that they “won the war” and don’t know where that win went, seems more timeless today than ever. And if he was talking about the Cold War, today we could be talking about the crisis, the memoranda, the pandemic, the revaluations, the precariousness.
How many young people in Greece in 2025 – educated, honest, sincere – are there with degrees in hand, struggling for a salary that does not even cover the rent? How many are trying to “make it to the birthday party”, figuratively and literally, and find themselves locked in a traffic jam of life, in a system that does not understand their need for dignity?
William Foster is, in a way, the modern man who has learned to play by the rules and cannot bear the revelation that the rules have changed in his absence. This inner boiling that leads to an explosion is not just an individual crisis – it’s a collective emotion. It’s what you see on the faces of people on public transport. It’s the desperation behind a “what the hell” or an ironic comment on Twitter. It’s the tiredness that isn’t said out loud because it looks like whining – and everyone needs to look strong.
Falling Down is not just a study in the psyche of a man who is falling apart. It is a mural of a society that does not allow falling without punishment. And at the same time, it is a stark truth: in a system that deifies individual success and stigmatizes failure, anyone who “falls behind” has nowhere to turn – not even to themselves.
As a young man in Greece today, I can’t help but see in Foster’s warnings of what awaits us if we don’t rethink our priorities. If we do not make room for collective empathy, for social cohesion, if we do not rethink what “success” means and what “failure” means. Because I am afraid that one day we too will ask ourselves: ‘What went wrong? We did everything right”. And the answer will not be simple.
Special Day is not a ’93 movie. It’s today – and perhaps, unfortunately, tomorrow.
