Όταν ο Ρομπέρ Σουμάν, στις 9 Μαΐου 1950, διάβαζε τη διακήρυξη που θα άλλαζε την ιστορία, δεν μιλούσε για spread, για χρηματιστήρια ρύπων, ούτε για γεωπολιτικά παιχνίδια εξουσίας στην πλάτη τρίτων. Μιλούσε για έναν «ιερό όρκο»: την οικοδόμηση μιας «de facto αλληλεγγύης» που θα καθιστούσε τον πόλεμο στην Ευρώπη «όχι μόνο αδιανόητο, αλλά υλικά αδύνατο». Το όραμα ήταν ξεκάθαρο: μια Ένωση των Λαών, θεμελιωμένη στην ειρήνη, την κοινή ευημερία και τον σεβασμό της εθνικής ταυτότητας.
Εβδομήντα έξι χρόνια μετά, το 2026, αυτό το όραμα δεν έχει απλώς ξεθωριάσει. Έχει προδοθεί. Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι το «κοινό σπίτι» που ονειρεύτηκαν οι ιδρυτές της, αλλά ένας γραφειοκρατικός Λεβιάθαν που έχει στραφεί εναντίον των ίδιων των πολιτών του. Ο καταστατικός σκοπός της ΕΕ κατακρεουργήθηκε από μια νεοφιλελεύθερη ηγεσία που μετέτρεψε την αλληλεγγύη σε τιμωρητική λιτότητα και την ειρήνη σε οικονομικό και στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό.
Η ευθύνη για αυτή την ιστορική εκτροπή έχει ονοματεπώνυμο. Η ηγεσία της Κομισιόν υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν —μιας μη εκλεγμένης τεχνοκράτη που λειτουργεί ως «υπερ-πρωθυπουργός» της ηπείρου— ενσαρκώνει την απόλυτη επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού. Μιας πολιτικής που θυσιάζει την κοινωνική συνοχή και την παραγωγική βάση (αγρότες, βιομηχανία) στον βωμό των αγορών και των αμερικανικών γεωπολιτικών συμφερόντων.
Στο πλευρό της, ως ο «καλός μαθητής» μιας τάξης που διαλύεται, στέκεται η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός ως ένας από τους βασικούς διαπραγματευτές για την επανεκλογή της Φον ντερ Λάιεν το 2024, ταύτισε πλήρως τα εθνικά μας συμφέροντα με την προσωπική της ατζέντα. Υιοθέτησε τον ρόλο του «δεδομένου συμμάχου», που ψηφίζει “Ναι” σε όλα.
Το αποτέλεσμα αυτής της σύμπραξης είναι αυτό που ο Αντώνης Σαμαράς περιέγραψε εύστοχα ως «Μεταπολίτευση της Μεταπολίτευσης». Ζούμε σε μια εποχή όπου οι σταθερές αξίες —η εθνική κυριαρχία, η δημοκρατία, η ασφάλεια— ρευστοποιούνται.
Η ηγεσία της ΕΕ χρησιμοποιεί ένα θανατηφόρο μείγμα νεοφιλελευθερισμού και «δικαιωματισμού». Ενώ διαλύει το κοινωνικό κράτος και φτωχοποιεί τη μεσαία τάξη, χρησιμοποιεί την «woke» ατζέντα και την πολιτική ορθότητα ως προπέτασμα καπνού για να διαλύσει την εθνική συνοχή και να καταστήσει τους λαούς άβουλους καταναλωτές χωρίς ρίζες.
Η Ευρώπη του Σουμάν πέθανε. Στη θέση της γεννήθηκε ένα τερατούργημα που φοβάται τους λαούς του και υπηρετεί τους εντολείς του.
Για δεκαετίες, οι λαοί της Ευρώπης έζησαν με την ελπίδα – και ίσως την ψευδαίσθηση – μιας «ολοένα στενότερης ένωσης» που θα θωράκιζε τη δημοκρατία, την ειρήνη και την ευημερία. Σήμερα, όμως, το 2026, το ρολόι της Ιστορίας έχει γυρίσει εφιαλτικά πίσω.
Πώς φτάσαμε εδώ; Πώς η Ευρώπη του Ντε Γκωλ, του Μπραντ και του Μιτεράν κατέληξε στην Ευρώπη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν; Η απάντηση βρίσκεται στη βαθιά ιδεολογική μετάλλαξη των Βρυξελλών. Η απώλεια του ιδρυτικού σκοπού συνδέεται άρρηκτα με την επικράτηση του σκληρού νεοφιλελευθερισμού στην οικονομία και του «ορθοπολιτικού δικαιωματισμού» στην κοινωνία.
Οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις των ΗΠΑ (ειδικά επί Ομπάμα και Μπάιντεν) πίεσαν για μια Ευρώπη που θα παρέμενε «ανοιχτή αγορά» και πιστός σύμμαχος, προωθώντας ταυτόχρονα μια ατζέντα που υπονόμευε την εθνική κυριαρχία. Ενώ ο νεοφιλελευθερισμός διέλυε το κοινωνικό κράτος και εξαθλίωνε τη μεσαία τάξη μέσω της λιτότητας, ο «δικαιωματισμός» λειτουργούσε ως η τέλεια ιδεολογική ομίχλη. Ο «δικαιωματισμός» υποκατέστησε τους ταξικούς αγώνες και στιγμάτισε κάθε έννοια εθνικής ταυτότητας ως «ξενοφοβική». Το αποτέλεσμα είναι μια ΕΕ που εμφανίζεται «ευαίσθητη» για κάθε λογής δικαίωμα, αλλά παραμένει παγερά αδιάφορη για τον αγρότη που χάνει τη γη του ή τον πολίτη που δεν μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του.
Η ιδεολογική αυτή παράδοση οδήγησε αναπόφευκτα στην πλήρη γεωπολιτική αιχμαλωσία. Η ΕΕ σήμερα δεν είναι ένας ανεξάρτητος πόλος ισχύος, αλλά ένα θλιβερό προτεκτοράτο. Η απόδειξη αυτής της κατάρρευσης αποτυπώθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο στην περίπτωση της Βενεζουέλας τον Ιανουάριο του 2026.
Όταν οι ΗΠΑ προχώρησαν σε μονομερή στρατιωτική επέμβαση για τη σύλληψη του Μαδούρο, η ΕΕ βρέθηκε ενώπιον μιας ιστορικής πρόκλησης . Η αντίδρασή της, όμως, δεν ήταν αυτή μιας παγκόσμιας δύναμης που προασπίζεται τη διεθνή νομιμότητα. Αντί να καταδικάσει την παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας ενός κυρίαρχου κράτους, η ηγεσία της Κομισιόν και η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας επέλεξαν τη γλώσσα της «διπλωματικής αφασίας». Η επίσημη ανακοίνωση της ΕΕ, που καλούσε σε «αυτοσυγκράτηση» αντί για καταδίκη, αποτέλεσε ουσιαστικά το «πράσινο φως» για τη νομιμοποίηση της βίας.
Η στάση αυτή αποδεικνύει ότι η ΕΕ έχει εκφύγει πλήρως του ιδρυτικού της σκοπού ως δύναμη ειρήνης.
Αν η Βενεζουέλα ήταν η ταφόπλακα του Διεθνούς Δικαίου, το μέτωπο της Ουκρανίας ήταν η ταφόπλακα της ευρωπαϊκής οικονομίας και αυτονομίας. Εδώ, η ΕΕ μετατράπηκε από «σχέδιο ειρήνης» σε μηχανισμό οικονομικού πολέμου και στρατιωτικής κλιμάκωσης, θυσιάζοντας την ευημερία των πολιτών της.
Αντί να επιδιώξει μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, η ηγεσία των Βρυξελλών υιοθέτησε τη ρητορική της «ολοκληρωτικής νίκης στο πεδίο της μάχης», όπως δήλωσε κυνικά ο Ζοζέπ Μπορέλ. Η ΕΕ εγκατέλειψε κάθε διπλωματική πρωτοβουλία και μετέτρεψε την οικονομική της ισχύ σε «οικονομικό όπλο», επιβάλλοντας αυτοκαταστροφικές κυρώσεις που οδήγησαν στην οριστική απώλεια της φθηνής ενέργειας για την Ευρώπη.
Παράλληλα, εγκαθιδρύθηκε ένα καθεστώς «Οικονομικού Μακαρθισμού». Η ΕΕ έχει ποινικοποιήσει τη διαφωνία. Όποιος τολμά να αμφισβητήσει την κυρίαρχη γραμμή των κυρώσεων ή να μιλήσει για διπλωματία, κινδυνεύει να χαρακτηριστεί «πράκτορας της Ρωσίας». Η απαγόρευση μέσων ενημέρωσης και η φίμωση των αντιθετικών φωνών δημιούργησαν ένα κλίμα πολιτικού διωγμού που είναι εντελώς ξένο προς τις δημοκρατικές αξίες της Ένωσης.
Το συμπέρασμα από την ανάλυση της γεωπολιτικής στάσης της ΕΕ είναι σκληρό αλλά αναπόδραστο: Η Ευρώπη έχει χάσει την ηθική και πολιτική της πυξίδα. Από μια «κοινότητα αξιών» έχει μετατραπεί σε έναν γραφειοκρατικό μηχανισμό που υπηρετεί ξένα συμφέροντα, αγνοεί το διεθνές δίκαιο όταν δεν τη βολεύει και υπονομεύει την ασφάλεια των μελών της.
Όπως παρατήρησε ο Αντώνης Σαμαράς, ζούμε τη «Μεταπολίτευση της Μεταπολίτευσης». Σε αυτή τη νέα φάση, η έννοια της εθνικής κυριαρχίας και των «κόκκινων γραμμών» ρευστοποιείται στο όνομα της «ηρεμίας» και της παγκοσμιοποίησης. Η Ευρώπη του 2026 δεν χτίζει πια πάνω στα θεμέλια της δημοκρατίας και της ειρήνης, αλλά τα κατεδαφίζει. Έχει γίνει μια «Ένωση Φόβου», όπου η πολιτική έχει δώσει τη θέση της στην τεχνοκρατική διαχείριση της παρακμής.
Αυτή η γεωπολιτική αυτοκτονία, όμως, είναι μόνο η αρχή του δράματος. Γιατί η απώλεια της εθνικής και ευρωπαϊκής κυριαρχίας στο εξωτερικό, μεταφράζεται αναπόφευκτα σε πόλεμο κατά της κοινωνίας στο εσωτερικό.
Το ίδιο ιδεολογικό μείγμα νεοφιλελευθερισμού και τεχνοκρατικού αυταρχισμού, που οδήγησε στην εξωτερική υποτέλεια, έχει κηρύξει έναν σιωπηλό αλλά ανελέητο πόλεμο στο εσωτερικό της Ένωσης. Θύματα αυτή τη φορά δεν είναι η διεθνής νομιμότητα, αλλά η κοινωνική συνοχή, η παραγωγική βάση και η ίδια η ταυτότητα των ευρωπαϊκών λαών.
Η ΕΕ του 2026 δεν έχει απλώς χάσει τον προσανατολισμό της· έχει στραφεί ενάντια στους πολίτες της. Από την ενεργειακή φτώχεια και τον διωγμό του πρωτογενούς τομέα, μέχρι την εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού και την αποδόμηση της εθνικής κυριαρχίας, βρισκόμαστε μπροστά σε μια συστηματική διάλυση του κοινωνικού συμβολαίου.
Η ενεργειακή πολιτική αποτελεί ίσως το πιο κραυγαλέο παράδειγμα του πώς η ιδεοληψία των Βρυξελλών συγκρούεται με την πραγματικότητα, με θύμα τον Ευρωπαίο πολίτη. Στο όνομα της κλιματικής αλλαγής, η ΕΕ επέβαλε ένα δόγμα «βίαιης» πράσινης μετάβασης, το οποίο, αντί για ευημερία, έφερε την ενεργειακή φτώχεια στο κατώφλι εκατομμυρίων νοικοκυριών.
Η ηγεσία της ΕΕ, υπό την πίεση των λόμπι των ΑΠΕ, δαιμονοποίησε τα ορυκτά καύσιμα προτού διασφαλίσει φθηνές και αξιόπιστες εναλλακτικές, μετατρέποντας την ενέργεια από κοινωνικό αγαθό σε είδος πολυτελείας. Το αποτέλεσμα είναι σοκαριστικό: Το 2024-2025, σε χώρες του Νότου όπως η Ελλάδα, το ποσοστό των πολιτών που αδυνατούν να θερμάνουν επαρκώς την κατοικία τους άγγιξε το 30%.
Αν η ενεργειακή πολιτική φτωχοποιεί τα νοικοκυριά, η αγροτική πολιτική απειλεί την ίδια την επισιτιστική ασφάλεια της ηπείρου. Η στρατηγική «Farm to Fork» (Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο) μετέτρεψε την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) από εργαλείο στήριξης σε μηχανισμό τιμωρίας. Η γραφειοκρατία των Βρυξελλών αντιμετωπίζει πλέον τον αγρότη όχι ως παραγωγό ζωής, αλλά ως «ρυπαντή».
Οι οριζόντιες περικοπές στη χρήση λιπασμάτων και οι ανεδαφικοί περιβαλλοντικοί στόχοι εκτόξευσαν το κόστος παραγωγής, καθιστώντας τα ευρωπαϊκά προϊόντα μη ανταγωνιστικά. Την ίδια στιγμή, η ΕΕ ανοίγει τις πόρτες σε φθηνές εισαγωγές από τρίτες χώρες (όπως η Ουκρανία και τα κράτη της Mercosur), τα προϊόντα των οποίων δεν τηρούν καμία από τις αυστηρές ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Η διάλυση της κοινωνικής συνοχής ολοκληρώνεται μέσω της διαχείρισης του μεταναστευτικού και της επιβολής μιας ατζέντας «δικαιωματισμού» που στοχεύει στη ρευστοποίηση της εθνικής ταυτότητας. Ο νεοφιλελευθερισμός και ο «δικαιωματισμός» λειτούργησαν ως οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: ο πρώτος διέλυσε την οικονομική ασφάλεια και ο δεύτερος την πολιτισμική.
Παράλληλα, η προώθηση μιας ατζέντας που ρευστοποιεί τις έννοιες του έθνους και της παράδοσης, λειτουργεί διαλυτικά για το αίσθημα του «ανήκειν». Η ΕΕ, αντί για μια «Ευρώπη των Πατρίδων» που οραματίστηκε ο Σουμάν, προωθεί μια «Ευρώπη χωρίς Ταυτότητα», όπου ο πολίτης είναι αποκομμένος από τις ρίζες του και άρα πιο εύκολα ελεγχόμενος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση του 2026 βρίσκεται σε ένα υπαρξιακό σταυροδρόμι. Το οικοδόμημα που θεμελιώθηκε για να φέρει την ειρήνη και την ευημερία, έχει μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που παράγει ανασφάλεια, φτώχεια και γεωπολιτική ασημαντότητα.
Από μια «κοινότητα αξιών» έχει εκπέσει σε μια γραφειοκρατική «Αυτοκρατορία των Βρυξελλών» που υπηρετεί τα συμφέροντα των αγορών και τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ, αγνοώντας τις ανάγκες των λαών της. Η Ελλάδα και η Κύπρος, ως τα πιο ευάλωτα μέλη, βιώνουν την απόλυτη μοναξιά, με τα εθνικά τους συμφέροντα να θυσιάζονται στον βωμό της τουρκικής στρατηγικής σημασίας.
Το δίλημμα πλέον είναι αμείλικτο: Επανίδρυση ή Αργός Θάνατος; Αν η ΕΕ δεν επιστρέψει στις ρίζες της, σε μια Ευρώπη των Πατρίδων που σέβεται την παραγωγή, τον πολιτισμό και την κυριαρχία των μελών της, θα καταλήξει να είναι ένα «μουσείο»: ένα πλούσιο κέλυφος χωρίς ψυχή και χωρίς ισχύ.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τα κενά. Και η σημερινή ηγεσία της ΕΕ, με την αλαζονεία και την ιδεοληψία της, έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό δημοκρατίας και λογικής, το οποίο απειλεί να καταπιεί το ευρωπαϊκό όνειρο οριστικά. Η «Μεταπολίτευση της Ευρώπης» είναι ήδη εδώ και, δυστυχώς, δεν μοιάζει καθόλου με την Άνοιξη που μας υποσχέθηκαν.
