Αθήνα — σήμερα. Ένα καρτούν της δυστοπίας, ζωγραφισμένο με χαρούμενα χρώματα και καρτεσιανή άνεση στο γκροτέσκο. Κοιτάζεις — και γελάς. Μέχρι που συνειδητοποιείς ότι το γέλιο είναι από εκείνα τα κίτρινα γέλια που καλύπτουν την πίκρα: πλαστικό, στιλπνό, με άρωμα αναπτήρα και εξατμίσεων.
Τα σπίτια σφηνωμένα το ένα πάνω στο άλλο σαν κουτιά παπουτσιών σε βιτρίνα. Τα αρχαία μνημεία, παγωμένες φιγούρες στον λόφο, φορούν πλεξιγκλάς και τουριστικό σουβενίρ. Τάφοι του δημόσιου χώρου μετατράπηκαν σε ιδιωτικά ράφια: πλατείες με ουρές, πεζοδρόμια που ανήκουν στους ντελιβεράδες και τα παρκαρισμένα ταξί, και ξέχειλες αποχέτευσης συναισθημάτων. Οι άνθρωποι κινούνται γρήγορα — όχι για να ζήσουν, αλλά για να προλάβουν τη συνέχεια της φτώχειας: δουλειές που πληρώνουν οριακά, λογαριασμοί που δεν περιμένουν και οι μέρες που μοιάζουν σαν χρέωση με τόκο.
Αναπνέουμε μπετόν. Αναπνέουμε καυσαέριο. Αναπνέουμε αγωνία. Και, παράδοξο, βρίζουμε ο ένας τον άλλον για το ποιος θα πάρει την τελευταία θέση πάρκιγκ, ποιος θα χάσει το ραντεβού, ποιος θα «φέρεται σαν τουρίστας» επειδή τόλμησε να σταθεί για μια ανάσα στη σκιά. Η αλληλεγγύη έγινε hashtag. Η γειτονιά έγινε marketplace. Ο χρόνος, προπαραγγελία.
Και στ’ αριστερά, ψηλά, οι βίλλες — μεγάλες σαν αναμνήσεις από άλλον πλανήτη. Κήποι που μυρίζουν ιδιωτικότητα. Ιδιωτικά αεροπλάνα που προσγειώνονται στο όνειρο των άλλων. Ιδιωτικά πλοία που σέρνουν κύματα μακριά από τις ακτές των φτωχών. Ιδιωτικές τράπεζες όπου οι άνθρωποι γίνονται νούμερα και οι αριθμοί μετατρέπονται σε νόμισμα αυτοπροβολής. Νομίζεις ότι είναι σενάριο φαντασίας; Όχι — είναι η πόλη μας, έγχρωμη και πτωχευμένη συνάμα.
Κάποιοι λένε: «Η πρόοδος απαιτεί θυσίες». Αλήθεια; Ποιων; Των δικών μας; Των γειτόνων που ξυπνούν με τον ήχο του μηχανήματος απορριμμάτων και πάνε για δουλειά που δεν τους φτάνει ούτε για τα τσιγάρα; Ποιων «θυσίες» είναι αυτές που αφήνουν τις πόλεις να μοιάζουν με θεματικά πάρκα χωρίς χαρά;
Ας μιλήσουμε καθαρά: αυτός ο αστικός κανιβαλισμός δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι σχεδιασμός. Οι «λεφτάδες» δεν αφήνουν την πόλη να γίνει όπως τη ζούμε εμείς. Την αγοράζουν. Τη νοικιάζουν. Την συσκευάζουν. Και μετά μας πετούν τα υπολείμματα. Μας ρίχνουν ένα «φιλοδώρημα» δημοσίων σχέσεων για να χειροκροτήσουμε την αισθητική τους, και μας θυμίζουν ότι οι εκλογές — αν δεν είναι καρικατούρες — είναι τουλάχιστον μία ευγενής κοροϊδία.
Τι προτείνω; Να γκρεμίσουμε την ασχήμια; Μην το παίρνετε κυριολεκτικά σαν οργισμένο μπουλντόζα-μανιφέστο. Ας γκρεμίσουμε το μοντέλο. Ας γκρεμίσουμε την ανοχή στην αισθητική που πληγώνει. Ας ανοικοδομήσουμε με πυξίδα την ανθρώπινη κλίμακα. Να ξεπακετάρουμε τις πόλεις από το μάρκετινγκ και να ξαναδώσουμε χώρους στην αναπνοή, στη συνάντηση, στην έξοδο χωρίς οικονομική αποζημίωση.
Πώς; Με πολιτική βούληση. Με δημοκρατική πίεση. Με σχέδια που δεν είναι σχεδιασμένα για το πορτοφόλι του ενός, αλλά για τις ζωές των πολλών. Με επενδύσεις σε δημόσια μεταφορά χωρίς καρτ-πιστωτικές δικαιολογίες. Με πράσινες ζώνες που δεν είναι πολυτέλειες, αλλά υπόσταση μιας σύγχρονης πόλης. Με κανόνες που δεν φοβούνται να περιορίσουν την αδηφάγα εμπορευματοποίηση του αστικού τοπίου.
Αν δεν γκρεμίσουμε αυτή την ασχήμια — το σχέδιο, την αδιαφορία, τη λογική του κέρδους πάνω από τον άνθρωπο — η ζωή μας θα γίνεται κάθε μέρα πιο αβίωτη. Και τότε, το γέλιο από το καρτούν θα μοιάζει με πρόγευση θρήνου.
Ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να αγοράζουμε την «πρόοδο» που μας πουλάνε. Ήρθε η ώρα να ξαναφτιάξουμε πόλεις για ανθρώπους — όχι για πολυτελείς βιτρίνες.
By Nikos Karabasis | By the Power of Signature
