Ρεπορτάζ | Μαρτυρία από το πεδίο της οικονομίας
Η ψύχρα στα έργα: Μια αγορά που κοιτάζει πίσω με ανησυχία και μπροστά με αβεβαιότητα
Του Τ.Ψ., Έλληνα επιχειρηματία στον τομέα των υποδομών και της παραγωγής
Αν με ρωτούσατε πριν έξι μήνες, θα σας έλεγα πως «η αγορά πήγαινε καρφί για εκτόξευση». Το 2024 μας έδωσε ενδείξεις δυναμικής, οι επενδύσεις είχαν αγγίξει υψηλά 14 ετών και όλοι –από μικρούς κατασκευαστές μέχρι μεγάλους ομίλους– ετοιμάζαμε σχέδια με φόντο το Ταμείο Ανάκαμψης. Όμως, το πρώτο τρίμηνο του 2025 μάς επανέφερε στην πραγματικότητα: η επιβράδυνση είναι πια μετρήσιμη και, αν με ρωτάτε, και ανησυχητική.
Τα επίσημα στοιχεία δεν επιδέχονται παρερμηνείας. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου μειώθηκε κατά 3,2% σε ετήσια βάση και κατά 6,1% στο τρίμηνο – πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση από τα χρόνια των lockdown. Στον δικό μου τομέα, των μη οικιστικών κατασκευών, η κάμψη είναι η μεγαλύτερη της τελευταίας πενταετίας. Οι παραδόσεις έργων καθυστερούν, οι χρηματοδοτήσεις μπλοκάρουν, τα εργοτάξια υπολειτουργούν.
Από όσα συζητάμε καθημερινά με άλλους επαγγελματίες, δύο είναι τα πιο κρίσιμα σημεία: πρώτον, η διεθνής αβεβαιότητα. Από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, οι γεωπολιτικοί τριγμοί επηρεάζουν άμεσα τα κεφάλαια. Οι μεγάλοι επενδυτές δεν «παίζουν» σε ασταθές περιβάλλον – ειδικά όταν δεν μπορούν να προβλέψουν ούτε τιμή υλικών, ούτε ροές ενέργειας, ούτε γεωπολιτική συνέχεια. Και δεύτερον, η ελληνική διοίκηση. Όσο κι αν ακούγεται σκληρό, η βραδύτητα στις εκταμιεύσεις του ΠΔΕ και του Ταμείου Ανάκαμψης ρίχνει βαριά σκιά. Το χρήμα δεν κυκλοφορεί. Τα έργα μένουν μισοτελειωμένα. Και, το χειρότερο, η αγορά χάνει ρυθμό.
Η Εθνική Τράπεζα λέει πως η πτώση αυτή μπορεί να είναι προσωρινή – και εύχομαι να έχει δίκιο. Ωστόσο, οι ελλείψεις σε προσωπικό, η αύξηση των τιμών σε γη και υλικά, η διοικητική γραφειοκρατία και το κλίμα παγκόσμιας επιφύλαξης δεν αλλάζουν σε ένα τρίμηνο. Και το λέω με την εμπειρία κάποιου που διαχειρίζεται κάθε μέρα ρίσκο και χρηματοδοτήσεις.
Εν ολίγοις, το πρώτο τρίμηνο μας έδωσε ένα σοβαρό καμπανάκι. Αν δεν υπάρξει κινητοποίηση άμεση – τόσο από την πλευρά του κράτους όσο και από την αγορά – κινδυνεύουμε να χάσουμε μια μοναδική ευκαιρία. Και σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, τέτοιες ευκαιρίες δεν εμφανίζονται συχνά.
————————————
Η ΕΛΣΤΑΤ το είπε ψυχρά και χωρίς φιοριτούρες: οι επενδύσεις στην ελληνική οικονομία, το πρώτο τρίμηνο του 2025, βούλιαξαν. Ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου μειώθηκε κατά 6,1% στο τρίμηνο και 3,2% σε ετήσια βάση. Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχουν εργοτάξια που δεν ξεκινούν, εργαζόμενοι που περιμένουν, προμηθευτές που παγώνουν πληρωμές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που χάνουν παραγγελίες.
Η έκθεση της Εθνικής Τράπεζας προσπάθησε να διακρίνει σημάδια προσωρινότητας. Αναφέρθηκαν διεθνείς αβεβαιότητες, υψηλή βάση σύγκρισης, καθυστερήσεις στις εκταμιεύσεις του ΠΔΕ και του Ταμείου Ανάκαμψης. Όλα αυτά είναι αληθινά. Όμως, όταν βρίσκεσαι στην αγορά –όχι στο Excel– ξέρεις πώς λειτουργεί η ψυχολογία: οι επενδύσεις δεν κάνουν υπομονή. Θέλουν περιβάλλον εμπιστοσύνης, σταθερούς κανόνες, ξεκάθαρες διαδικασίες.
Και η πραγματικότητα είναι ότι το κράτος έχει καθυστερήσει. Οι εκταμιεύσεις παραμένουν αργές, η γραφειοκρατία άκαμπτη, η πρόοδος των μεγάλων έργων υποδομής εξαρτάται από εσωτερικές αλυσίδες εγκρίσεων. Το πιο ανησυχητικό; Πολλές επιχειρήσεις ξεκίνησαν επενδύσεις το 2024 βασισμένες σε προβλέψεις για το 2025 – και τώρα αναρωτιούνται αν θα καταφέρουν να τις ολοκληρώσουν.
Το κράτος δεν μπορεί να μένει παρατηρητής. Αν θέλουμε να έχουμε σοβαρό επενδυτικό περιβάλλον, πρέπει να στηρίξουμε την πραγματική οικονομία: με έγκαιρες πληρωμές, γρήγορες εγκρίσεις, ασφαλές θεσμικό πλαίσιο. Όχι υποσχέσεις και δελτία τύπου. Χρειαζόμαστε πράξεις.
Η Ελλάδα έχει μια σπάνια ευκαιρία: χρήματα υπάρχουν, ενδιαφέρον υπάρχει, και το momentum μπορεί ακόμα να σωθεί. Όμως, αν χάσουμε το 2025, η ζημιά δεν θα είναι μόνο στα νούμερα. Θα είναι στην αξιοπιστία μας.
Report | A View from the Field
Investment Chill: A Market Looking Back in Concern and Ahead with Uncertainty
By a Greek entrepreneur in infrastructure and production sectors
Had you asked me six months ago, I’d have told you the market was gearing up for a boom. The year 2024 showed solid signs of momentum, with fixed capital investments reaching a 14-year high. From small contractors to major corporate players, we were all drafting plans, betting on the Recovery and Resilience Fund to fuel the next leap.
But Q1 of 2025 brought a sharp wake-up call: the slowdown is no longer anecdotal – it’s measurable and, in my view, alarming.
The figures from ELSTAT are clear. Gross Fixed Capital Formation (GFCF) dropped by 3.2% year-on-year and 6.1% quarter-on-quarter – the sharpest decline since the first COVID lockdown. In my sector – non-residential construction – the contraction is the steepest in five years. Projects are stalling, funding pipelines are jammed, and construction sites are running on half capacity.
From my daily conversations with fellow entrepreneurs, two red flags stand out:
First, international uncertainty. From Ukraine to the Middle East, geopolitical tension makes major investors hit pause. Nobody wants to commit capital when energy prices, supply chains, and regional stability are up in the air.
Second, the Greek administration. As much as it pains me to say it, the sluggish pace of disbursements from the Public Investment Programme and the Recovery Fund casts a long shadow. Money isn’t circulating. Projects stall. And worst of all, momentum evaporates.
The National Bank of Greece suggests this dip might be temporary – and I sincerely hope they’re right. But when you’re in the market, not in spreadsheets, you know psychology is king. Investment decisions thrive on confidence, not on delays, procedural fog, or over-promising.
Unfortunately, the data shows troubling signs: labor shortages, skyrocketing land and construction costs, and a bureaucracy that still hasn’t caught up with private sector speed.
Bottom line: Q1 sent a strong warning. If there’s no swift action – from both the government and the business community – we risk wasting a rare opportunity.
And in Greece, lost chances don’t come back easily.
