Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή βαδίζει ξανά σε οριακά επικίνδυνο έδαφος. Οι τελευταίες κινήσεις του Ισραήλ απέναντι στο Ιράν συνιστούν μια στρατηγική επιλογή που, ανεξάρτητα από την αποτελεσματικότητά της βραχυπρόθεσμα, ενέχει τεράστιους κινδύνους μακροπρόθεσμα.
Το Ισραήλ εκτίμησε πως η Τεχεράνη βρίσκεται σε μια ευάλωτη φάση: οικονομικά πιεσμένη, πολιτικά ασταθής στο εσωτερικό, με συμμάχους όπως η Χεζμπολάχ να έχουν δεχτεί σοβαρά πλήγματα στον Λίβανο. Η εκτίμηση αυτή οδήγησε στην απόφαση για επιθετικές επιχειρήσεις, με στόχο τη φθορά των ιρανικών δικτύων επιρροής και την αποδυνάμωση της στρατηγικής θέσης του Ιράν.
Αυτή η αφήγηση προβάλλεται συχνά ως η “ρεαλιστική εξήγηση” των ισραηλινών επιθέσεων. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν εξηγεί το σύνολο των κινήτρων ούτε τις συνέπειες αυτών των ενεργειών. Διότι το Ισραήλ προχωρά στις επιθέσεις γνωρίζοντας πολύ καλά ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις από την ιρανική πλευρά — όπως ήδη βλέπουμε σε περιορισμένη μορφή. Και κάθε τέτοια αντίδραση φέρνει πιο κοντά το φάσμα μιας γενικευμένης ανάφλεξης.
Μια τέτοια κλιμάκωση θα συμπαρασύρει, εκ των πραγμάτων, και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη κι αν η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει διάθεση για νέες στρατιωτικές εμπλοκές εκτός συνόρων. Αυτό από μόνο του ενισχύει το κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας σε ολόκληρη την περιοχή.
Για ορισμένες μερίδες της ισραηλινής ηγεσίας —ιδίως εκείνες που στηρίζουν τον Νετανιάχου— αυτή η ένταση ίσως και να είναι επιθυμητή. Υπό την πίεση της διεθνούς κατακραυγής για τις σφαγές στη Γάζα, το Ισραήλ επιχειρεί να μετατοπίσει το επίκεντρο της προσοχής σε μια ευρύτερη σύγκρουση: Δύση εναντίον Ιράν και συμμάχων του. Έτσι, οι σφαγές στη Γάζα θα εμφανίζονται στα μάτια της Δύσης ως μέρος ενός “γενικότερου πολέμου κατά της τρομοκρατίας”.
Το Ισραήλ, άλλωστε, αισθάνεται περιφερειακή υπερδύναμη. Χτυπά όποτε και όπου θέλει: στη Συρία, στον Λίβανο, τώρα και απευθείας στο Ιράν. Το ίδιο συμβαίνει και στη Γάζα, όπου εφαρμόζει μια στρατηγική συντριβής κάθε μορφής αντίστασης. Όμως η ισχύς δεν εξασφαλίζει την ειρήνη.
Η στρατιωτική υπεροχή μπορεί να αποτρέπει βραχυπρόθεσμα απειλές. Όμως, μακροπρόθεσμα, η βία γεννά περισσότερους εχθρούς. Όσους χάνουν αγαπημένους, όσους βιώνουν την αδικία, όσους ορκίζονται εκδίκηση. Η δυτική κοινή γνώμη —ιδίως οι νέες γενιές— παρακολουθεί με αποτροπιασμό την ισραηλινή πολιτική στη Γάζα. Και αυτή η αντίθεση ενισχύεται, ακόμα κι αν οι δυτικές κυβερνήσεις συνεχίζουν να παρέχουν στήριξη.
Το Ισραήλ μπορεί να εξοντώσει ιρανούς αξιωματούχους, να διαλύσει ηγεσίες συμμάχων του Ιράν, όμως δεν μπορεί να επιβάλει πολιτική αλλαγή στην Τεχεράνη. Αντιθέτως, τέτοιες επιθέσεις συχνά οδηγούν σε εσωτερική συσπείρωση του καθεστώτος, σε επιτάχυνση του πυρηνικού προγράμματος και σε κλιμάκωση των απειλών.
Ας είμαστε ειλικρινείς: οι αλλαγές στα αυταρχικά καθεστώτα δεν προκύπτουν από στρατιωτικά πλήγματα αλλά από εσωτερικές διεργασίες. Όταν εξωτερικές επιθέσεις στρέφονται κατά ηγεσιών, στην πραγματικότητα ενισχύουν τη ρητορική τους περί “εξωτερικής απειλής” και περιορίζουν τα περιθώρια εσωτερικής αλλαγής.
Μένει επομένως ένα ερώτημα: μήπως αυτός ο φαύλος κύκλος είναι τελικά βολικός για την ισραηλινή ηγεσία; Όσο διαρκεί η πολεμική σύγκρουση, τόσο αποφεύγεται η αναμέτρηση με το ακανθώδες ζήτημα του Παλαιστινιακού. Γιατί η πραγματική απειλή για το Ισραήλ δεν είναι στρατιωτική, αλλά πολιτική: η ύπαρξη εκατομμυρίων Παλαιστινίων χωρίς κράτος, χωρίς δικαιώματα, χωρίς προοπτική.
Η ειρήνη στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να έρθει χωρίς επίλυση του Παλαιστινιακού. Και όσο το Ισραήλ διατηρεί το status quo της κατοχής, αναπαράγει το ίδιο το έδαφος νέας βίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ευθύνη της διεθνούς κοινότητας —και κυρίως της Δύσης— είναι καθοριστική. Η ιδιότυπη ανοχή που παρέχει η Δύση στο Ισραήλ ουσιαστικά νομιμοποιεί την κλιμάκωση της βίας. Αντίθετα, μόνο μέσα από ισχυρή διεθνή πίεση για συνολική ειρηνευτική λύση μπορεί να σπάσει ο κύκλος αίματος.
Ασφάλεια δεν σημαίνει διαρκής πόλεμος. Ασφάλεια σημαίνει ειρήνη, δίκαιη συμφωνία, αναγνώριση δικαιωμάτων όλων των πλευρών.
Και αυτή η ευθύνη βαραίνει πλέον όλους μας.
Middle East: The Vicious Circle of Violence and the Illusion of Security
Israel’s new strategy against Iran risks triggering a broader regional conflict with no real prospect for peace. The West watches — or enables.
The Middle East once again stands on dangerously fragile ground. Israel’s recent moves against Iran reflect a strategic calculation that may yield short-term gains but carries enormous long-term risks.
Israel assessed that Tehran is at a vulnerable stage: under economic strain, facing internal political instability, with allies like Hezbollah having suffered significant blows in Lebanon. This assessment led to aggressive operations aimed at eroding Iran’s influence networks and weakening its strategic position.
This narrative is often presented as the “realistic explanation” for Israel’s actions. In truth, however, it fails to capture the full scope of motivations and consequences. Israel proceeds with these strikes fully aware they will provoke Iranian responses — which are already occurring to a certain extent. And every such response pushes the region closer to wider conflagration.
Such escalation will inevitably draw in the United States, even if the current U.S. administration wishes to avoid new overseas military engagements. This alone fuels greater instability and uncertainty throughout the region.
For certain factions within the Israeli leadership — particularly Netanyahu’s hardline supporters — this tension may even be desirable. Facing global outrage over the Gaza massacres, Israel seeks to reframe the narrative as part of a broader conflict: the West versus Iran and its proxies. In this way, its actions in Gaza are presented as components of a wider “war on terror.”
Israel sees itself as a regional superpower, striking wherever and whenever it chooses: in Syria, Lebanon, now even directly in Iran. The same applies to its brutal campaign in Gaza, aiming to crush any form of resistance. But military dominance does not guarantee peace.
While military superiority may deter immediate threats, long-term violence breeds new enemies: those who grieve lost family members, those who experience injustice, those who seek revenge. Western public opinion — especially among younger generations — watches Israel’s Gaza policies with growing revulsion. This public disapproval grows even as Western governments continue their unwavering support.
Israel may succeed in eliminating Iranian officials or dismantling proxy leaderships, but it cannot impose political change in Tehran. On the contrary, such strikes often consolidate the regime internally, accelerate Iran’s nuclear program, and escalate its aggressive posturing.
Let us be clear: regime change in authoritarian states rarely results from external military strikes. Such attacks reinforce authoritarian narratives about “foreign threats” and limit internal space for political reform.
This leaves us with a sobering question: is this vicious cycle of conflict ultimately convenient for Israeli leadership? As long as the region remains engulfed in conflict, Israel can avoid confronting the thorny issue of Palestine. For the real existential threat to Israel is not military — it’s political: the millions of Palestinians deprived of statehood, rights, and future prospects.
Peace in the Middle East is impossible without resolving the Palestinian issue. So long as Israel maintains its occupation, it perpetuates the very conditions for renewed violence.
In this context, the international community — and especially the West — bears critical responsibility. The West’s tacit tolerance of Israel’s actions effectively legitimizes escalating violence. Only through strong international pressure for a comprehensive peace settlement can this bloody cycle be broken.
Security is not endless war. Security is peace, fair agreements, and recognition of the rights of all parties.
That responsibility now rests with all of us.
